2004 http://prescholl.talif.sch.ir - All Rights Reserved
 
 
 
 
با اوليا و مربيان كودك

سخنی با اولیا
سخنی با مربیان

مربي گرامي لطفاً با ملاحظه مطلب زير، چنانچه نظر و پيشنهادي داريد از طريق پيوند «پيشنهادها و يا پست الكترونيكي (ارتباط باما)» به گروه پيش‌دبستاني دفتر تأليف اعلام فرماييد.

براي مشاهد اهداف دوره‌ي پيش دبستان (پيشنهادي)-سال95 كليك كنيد.

براي مشاهد چارچوب طراحي و تدوين در پيش دبستان كليك كنيد.

براي مشاهد نمونه محتواي آموزشي و پرورشي براي كودكان 4 ساله كليك كنيد.

براي مشاهده واحد يادگيري خانواده براي كودكان 4 سال كاري از استان مازندران اينجا كليك كنيد.

لطفاً براي مشاهده‌ي يك نمونه واحد كار با عنوان «عشاير»اينجا كليك كنيد.

نتايج پژوهش‌هاي انجام شده نشانگر آن است كه تجارب مفيد اوليه فرد در دوران كودكي، نقش بسزايي در تكوين شخصيت و رشد همه‌جانبه آنان دارد و چنان‌چه در اين مرحله از رشد نسبت به كودك از نظر جسماني، رواني و تربيتي غفلت و كوتاهي شود، در مراحل بعدي تنها 50 درصد از اين قصور قابل جبران است، 50 درصد ديگر هرگز جبران نخواهد شد. (خمارلو1370)
بحث دوران حساس در يادگيري به دنبال نتايج تحقيقات انجام شده توسط روان‌شناسي به نام «ميرتل مك گرا» مطرح شد. وي در بررسي‌‌هاي خود به اين نتيجه رسيد كه در رشد و يادگيري انسان مراحل زماني حساس وجود دارد. بر اساس تحقيقات جديد، سريع‌ترين دوران رشد و يادگيري با سال‌هاي اوليه كودكي و پيش از دبستان انطباق دارد. كه اين موضوع با نتايج تحقيقات بنجامين بلوم نيز هم‌خواني دارد. تحقيقات بلوم (درسال 1944) در خصوص رشد هوش و تجارب اوليه كودكان نشان مي‌دهد كه حدود 50 درصد از رشد هوشي بين زمان تولد تا 4 سالگي، 30 درصد بين 4 تا 8سالگي و 20 درصد باقي‌مانده در سال‌هاي بين 8 تا 17 سالگي محقق مي‌شود. (مفيدي 1372)
تحقيقات انجام شده بر اساس مطالعات بلوم كه نشان داد ضايعات رشدي در يك مقطع سني را نمي‌توان در مقاطع ديگر به طور كامل جبران كرد، جامعه‌ي آمريكا را بر آن داشت تا در سال 1965 با تلاش‌هاي گسترده بيش از نيم ميليون كودك را تحت پوشش برنامه‌هاي يكپارچه و هماهنگ پزشكي، اجتماعي، تغذيه‌اي و آموزشي، تحت عنوان آغاز تحول (Head Start ) قرار دهد. آن‌ها به اين نكته واقف شدند كه عقب‌ماندگي ناشي از ضعف يا تجربيات متفاوت خانوادگي باعث مي‌شود كه بسياري از كودكان نتوانند براي ورود به مدرسه، آمادگي لازم را كسب كنند و پس از حضور در آن نيز در پيشرفت‌هاي علمي، به خوبي حركت كنند. در واقع برنامه آغاز تحول قصد داشت كه جوانان را براي شركت موفق در روش زندگي آماده كند كه طبعاً ورود به مدرسه نقطه كليدي براي نيل به اين هدف بود. (پارسا 1373)
چگونگي تأثير آموزش در سال‌هاي قبل از دبستان و لزوم توجه به آن، از ابعاد مختلف، مورد نظر محققان و صاحب‌نظران بوده است به طوري‌كه هر يك، در مطالعات و بررسي‌هاي خود، از جنبه‌هاي خاص به مسئله مورد نظر توجه كرده و به آن پرداخته‌اند كه در گفتگوهاي بعدي به تأثير آموزش‌هاي قبل از دبستان در ابعاد مختلف رشد به تفكيك اشاره مي‌شود.

متخصصان ثابت كرده اند كه اگر در سالهاي اول زنــدگي به مجموعه نـيازهاي كودكان توجه شود ظرفيت يادگيري آنها افزايش مي يابد و درامور زندگي موفقتر عمل خواهند كرد.
هر بيشتر به كودك توجه و محبت كنيم حواس پنجگانه او را تقويت كنيم ، محيطي فعال براي او فراهم كنيم به او فرصت كشف و جستجو بدهيم . كودك را براي برخورداري از يك زندگي سالم و سرشار از موفقيت ،‌شكوفاتر و آماده تر مي شود . در عين حال همه اين فعاليتها كمك مي كند تا كودك براي ورود به دبستان آماده تر شودو بهتر بتواند مراحل موفقيت را طي كند . زماني كه براي كودكان در اين دوره صرف مي شود پر اهميت ترين سرمايه گذاري براي كودكان كل جامعه است . مربيان مراكز پيش دبستاني لازم است آشنايي كامل از طرح يا نقشهَ برنامه درسي اين دوره داشته باشند ضمن آنكه بتوانند فعاليتهاي مناسب را انتخاب و اجرا نمايند.
دفتر برنامه ريزي و تاليف كتب درسي براي رشد و توسعه برنامه ها و دادن اطلاعات لازم به دست اندركاران ، برنامه هاي زير را اجرا نموده يا در دست اقدام دارد:

   راه اندازي و به روز رساني شبكه اطلاع رساني
   توليد فيلم هاي آموزشي
   برگزاري دوره هاي آموزشي

يك مربي پيش دبستان علاوه بر ويژگيهاي عمومي بايد چه ويژگيهايي داشته باشد ؟
بايد بتواند با توجه به نياز كودكان و امكانات محلي در مرحله اول انتخابگر خوب فعاليت ها و در مرحلهَ بعد توليد كنندهَ فعاليتها باشد كه انجام اين مهم مستلزم شناخت نقشه ياددهي ـ يادگيري است .
الف ) نقشه يادگيري چيست ؟
نقشه يادگيري همان طرح آموزش است كه داراي مؤلفه هاي زير است :

   آشنايي با جهت گيري ها
   آشنايي با اهداف و انتظارات
   آشنايي با روش هاي آموزشي
   آشنايي با شيوه برنامه ريزي
   آشنايي با كالبد شكافي برنامه ها و اقدام ها

    جهت گيريهاي پيش از دبستان :
تاَكيد بر تغيير نـقش مراكز آموزشي از مجري صرف برنامه ها به سمت انتخابگري و توليدگري دارد وهمچنين مبتني بر فعاليت محوري است .
 

   اهداف دورهَ پيش دبستاني :
  

   پرورش مهارت‌هاي جسمي- حرکتي

   پرورش روحیه و رفتار عاطفی

   پرورش مهارت‌هاي ذهني

   پرورش صفات اخلاقي و رفتارهای اجتماعی مبتني بر ارزش‌هاي اسلامي

   انس با قرآن و علاقه‌ به يادگيري آن

   پرورش ذوق هنري و زيبايي‌شناسي

   تقویت حس دینی و علایق مذهبی

   پرورش هویت ملی

   پرورش مهارت‌هاي زبان فارسي

   ارتقاي سطح بهداشت و ايمني

   آشنایی با محيط‌زيست و علاقه و انس با طبیعت و حفظ آن

   فعاليتهاي آموزشي مناسب در دورهَ پيش دبستان

 

   مشاهده : مشاهده ، مهارت به كارگيري حواس ( يك يا چند حس ) به منظور جمع آوري اطلاعات دربارهَ اشياء و پديده ها تعريف شده است.

   گردش علمي : در الگوي گردش علمي جامعه به عنوان يك مركز ياد گيري تلقي مي شود . اين الگو فرصت هايي را براي كسب تجارب و فعال شدن نوآموز در فرآيند آموزش فراهم مي كند.

اجراي آزمايش : روش اجراي آزمايش بر اصول يادگيري اكتشافي استوار است به آن معني كه در اين روش مستقيماً چيزي آموزش داده نمي شود بلكه موقعيت و شرايطي فراهم مي گردد تا نوآموزان ، خود ،‌از طريق آزمايش ،‌ با به كار بردن وسايل و تجهيزات و مواد دربارهَ مفهوم خاص تجربه كسب مي كنند.

   بحث گروهي : گفت و گويي است سنجيده و منظم دربارهَ موضوعي معين كه مورد علاقه َ مشترك شركت كنندگان در بحث است . در اين روش مربي موضوع يا مساَلهَ خاصي را با انتخاب خود و يا نو آموزان دربارهَ آن به مطالعه ، انديشه ، بحث و اظهار نظر مي پردازند و جمع بندي و نتيجه گيري مي كنند.

   شعر: شعر عبارت از اثري است كه در آن احساس ، عاطفه و انديشه هاي شاعر به گونه اي از راه كاربرد زبان و يا استفاده از عناصر شعري از نوع احساس و عاطفه ، خيال اانگيزي ، موسيقي شعر ، شكل و ساختار و ... بيان مي شود . در شعر كودك علاوه بر اين ويژگيها محتوي آموزشي نيز مد نظر است كه بايد از صافي هنري شعر گذشته و بصورت غير مستقيم به كودكان منتقل شود.

   قصه يا داستان : قصه يا داستان به نوشته اي گفته مي شود كه در آن نويسنده فكر اصلي خود را در قالب حكايتي به خواننده ارائه مي دهد . قصه مي تواند كاملاً تخيلي و غير واقعي باشد و يا واقعيات زندگي در آن به رنگ و روغن تخيل و پرداخت نويسنده آرايش ديده باشد . آنچه باعث كشش و جذابيت قصه مي شود ماجرا و رويدادها و مفهوم اصلي و پيام نويسنده به صورت غير مستقيم مي باشد.

   كاردستي : كارهاي دست ساز سه بعدي كه كودكان با تفكر خود خلق مي كنند و داراي حجم باشد ( طول ، عرض ،‌ ارتفاع ) كاردستي ناميده ميشود . لازم به ذكر است تنها كار برش كاغذ كاردستي محسوب نمي شود و لازم است حجم يا ارتفاع آن از سطح ، حتي اگر چند ميلي متر باشد توجه شود.

   نقاشي : فعاليت زماني نقاشي محسوب مي شود كه كودك بتواند طرح ، رنگ ، نقش و يا تركيبي از اين ها را با توجه به برداشتهاي ذهني و حسي خود از طريق مشاهدهَ محيط پيرامون و يا از طريق تصور و تجسم بر روي سطوح مختلف ( كاغذ ، سنگ ، ظروف و....) ترسيم نمايد . نقاشي كودك مي تواند با واقعيت يا با تخيل منطبق باشد.

   بازي : هر نوع فعاليتي كه توسط كودكان با ميل و اختيار و به منظور تفريح و شادي با دقت و تمركز و پشتكار و بدون تاَكيد بر نتيجه نهايي ( برد و باخت ) دنبال گردد بازي ناميده مي شود . بازي روش طبيعي يادگيري است و تجربه هايي براي يادگيري به شكل عيني فراهم مي آورد . بازي فعاليتي است خشنودكننده كه به كودك امكان مي دهد تا در روند كلي يادگيري شركت كننده اي فعال باشد نه دريافت كننده اي غير فعال.

   نمايش خلاق : نمايش خلاق يك روند علمي و گروهي كار با كودك است كه در آن مربي با تشخيص توانايي ها و نيازهاي كودكان با كمك خودشان مفهومي را در قالب نمايش به صورت غير مستقيم آموزش مي دهد.

سخني با پدران و مادران و معرفي دو الگو در آموزش و پرورش كودكان پيش دبستاني
كودكي به ويژه درشش هفت سال اول، معمولاً دوراني شيرين و خاطره‌انگيز است. شايد از همين روي است كه انسان غالباً بر عمر گذشته‌ي خود غبطه مي‌خورد و با تكيه بر همان خاطرات خوش ، چشم بر آينده دارد.
در عصر حاضر، كه اشتغالات فراوان پدران و مادران، مانع از توجه و رسيدگي لازم به كودكان شده است، وجود مراكزي كه بتوانند ضمن تأمين نيازهاي روحي بچه‌ها، آن‌ها را براي مراحل بعدي تعليم و تربيت رسمي آماده كنند، بسيار ضروري است. اين ضرورت در مناطق دوزبانه كشور اهميت دوچندان دارد. از سوي ديگر، به علت غيررسمي بودن اين مراكز و ساير دلايل، همه‌ي كودكان، قبل از ورود به دبستان امكان بهره‌مندي از اين ظرفيت را ندارند، پس چه بايد كرد؟
قبل از پاسخ، لازم است به اهميت تعليم و تربيت در دوران كودكي نگاهي داشته باشيم. تربيت‌يافتگان مكتب وحي و معصومين(ع) در گفتار و رفتارشان، نكات مهمي را در اين راستا گوشزد كرده‌اند. در جايي كسب علم و دانايي در دوران كودكي را، به نقش ماندگار بر روي سنگ تشبيه كرده‌اند و در جايي ديگر به تأديب و تربيت فرزند گرامي‌شان قبل از اين‌كه دلش سخت شود اشاره كرده‌اند.
تجربيات ديروز و امروز بشري نيز، اهميت، ضرورت و تأثير شگرف تعليم و تربيت دوران كودكي را بر دوران بزرگسالي آن‌ها ، به اثبات رسانده‌اند.
با اين توضيحات بايد گفت: «وظيفه‌ي پدران و مادران و به‌ويژه مادران عزيز در قبال كودكانشان دوچندان است كه بايد علاوه بر تأمين نيازهاي اوليه آن‌ها از قبيل خوراك و پوشاك و ...  خانه را كودكستاني غيررسمي فرض كنند و در ارتقاي سطح فرهنگي و تعليم و تربيت آن‌ها بكوشند.»


در اين راستا دو گام بلند ضروري است :
گام اول: الگو بودن اوليا. بدين معنا كه براي پرورش صفات ارزنده‌ايي مثل صداقت، امانت‌داري و وفاي به عهد، در كودكان، بدون شك آن‌ها بايد اين سجايا را در عمل و رفتار ما ببينند. اگر مي‌خواهيم كودكان منظم، وقت‌شناس، باانضباط و پاي‌‌بند به مقررات و تعهدات اجتماعي باشند و به حقوق ديگران احترام بگذارند، جز اين نيست كه بايد نزديك‌ترين افراد به آن‌ها كه پدران و مادران‌اند، در رعايت اين نكات سرمشق كودك خود باشند، زيرا بيش از 70 درصد اكتسابات بچه‌ها، از راه چشم و ديدن و تمرين عملي صورت مي‌گيرد.
آيا ممكن است پدر و مادري اهل مطالعه باشند ولي فرزندشان به كتاب و كسب علم و دانش بي‌علاقه باشد؟ (البته موارد استثناء قابل استناد نيستند) و آيا ممكن است پدر و مادري سحرخيز و اهل عبادت باشند ولي كودكان آن‌ها به اين عادات پسنديده بي‌اعتنا باشند؟ در اين زمينه ، سخن بسيار است كه فعلاً به اين مقدار بسنده مي‌كنيم.
و اما گام دوم: انجام كارها و اجراي برنامه‌هايي براي ايجاد مهارت‌هاي لازم در كودكان در عرصه‌هاي گوناگون فردي و اجتماعي.
اغلب آموزش‌ها و مهارت‌ها در قالب بازي و فعاليت‌هايي مثل شعر، قصه ، نقاشي وكاردستي ، مشاهده، گردش، آزمايش و بحث و گفت‌و‌گو، به بچه‌ها آموزش داده مي‌شود. براي ما مسلمانان چه خوب است كه پايه و بستر اين‌ها، تعاليم ديني به ويژه انس با قرآن كريم باشد كه هر يك بحث مفصلي مي‌طلبند و براي مثال خواندن برخي داستان‌هاي كتاب داستان راستان استادشهيدمطهري براي بچه‌ها و يا ترغيب آن‌ها به قصه‌گويي در مورد آدم‌هاي فداكار و ... توصيه مي‌شود. والدين گرامي مي‌توانند با مراجعه به منابع موجود اطلاعات خود را تكميل كنند.

  نقل از مجله رشد آموزش ابتدايي شماره 7

س  ال 1387                                

  سخني با اوليا

همانطور كه مي دانيد تاَثير آموزشهاي دوره پيش دبستان جهت آماده سازي كودكان براي ورود به دبستان و شكل دهي موفقيت هاي تحصيلي آنان در سالهاي بعد مورد تاَكيد روانشناسان و صاحبنظران حوزه تعليم و تربيت قرار دارد.

دست اندركاران و متخصصان بر اين عقيده اند كه تعامل و همكاري بين اولياء و مربيان و مسئولين مراكز پيش دبستاني در دستيابي به اهداف فوق از اهميت به سزايي برخوردار است . براي ايجاد هماهنگي هرچه بهترين اوليا و مربيان مراكز پيش دبستاني لزوم آگاهي اوليا كودكان از چگونگي آموزش در اين دوره به خوبي احساس مي شود. به همين منظور گروه پيش دبستان دفتر برنامه ريزي و تاَليف كتب درسي به زودي از همين طريق منابع مختلفي را معرفي خواهد نمود.

  به اوليا

ولي محترم در برقراري ارتباط ، آموزش و برخورد با كودكان خود بهتر است موارد زير را مورد توجه قرار دهيم :

   تفاوتهاي فردي را مد نظر قرار داده و كودكان را با يكديگر مقايسه ننماييم

   كودكان را بر خلاف ميل خودشان به فعاليت خاصي وادار نكنيم

   از كار كودكان انتقاد نكنيم

   به نقاشي و توليدات كودكان دست نبريم

   بين كودكان رقابت ايجاد نكنيم

   رنگ كردن كتاب يا تصاوير را مد نظر قرار ندهيم

   كتاب كار كودك نقش زيادي در آموزش كودكان ندارد و فعاليت هاي متنوع كودكان را محدود مي سازد

   پيروي دائم و بدون چون چرا از خود را از كودكان توقع نداشته باشيم

   از دادن الگو به كودكان خودداري نماييم

   نوشتن لوحه ، حروف و عدد جزو اهداف آموزشي اين دوره نمي باشد

   كودكان را مورد تشويق و دلگرمي قرار دهيم

   فرصت بروز خلاقيت و آفرينش را براي كودكان فراهم آوريم

   كودكان را به بيان احساسات و عواطف خود تشويق نماييم

   وسايل و تجهيزات مورد نياز را در اختيار كودك قرار دهيم

   به كودكان فرصت انتخاب زمان و نوع كار را بدهيم

   اجازه تحقيق و كشف و تجربه را به كودكان بدهيم

   به تلاشهاي كودكان در حين انجام كار ارزش قائل شويم وحاصل كار را هرچه باشد مورد تشويق قرار دهيم

   حس كنجكاوي و روحيه پرسشگري را در او تقويت نماييم

   تحرك و نشاط را كه جسم و ذهن كودكان را زنده نگاه مي دارد، پاس بداريم

   كودكان را به يادگيري و قدرشناسي از فرهنگ بومي و ميراث فرهنگي خود تشويق نماييم 

   به كودكان اجازه آزمايش و خطا بدهيم

©‌ كليه حقوق اين سايت متعلق به سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزشي مي‌باشد.
هرگونه تغيير و دخل وتصرف در محتواي اين سايت پيگرد قانوني دارد.